Ruhsatsız kuyu açmanın ve belge dışı su kullanmanın cezaları

Ruhsatsız kuyu iki ayrı yoldan yaptırıma yol açar: ya kuyu baştan belgesiz açılmıştır ya da belge alınmış olsa bile belge kapsamının dışına çıkılmıştır (şartlara aykırı çekim, izin dışı amaçla kullanım, teknik şart ihlali). Her iki halde de idari para cezasının yanında kuyunun kapatılması sonucu doğabilir ve kapatma masrafı kuyuyu açtırandan alınır.

Ruhsatsız kuyuda yaptırım nasıl işler?

167 sayılı Kanun’un 18. maddesi yaptırım rejimini iki fıkrada kurar. Belge almadan 8. maddedeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi verenler (a) fıkrası kapsamındadır. Burada önemli bir esneklik vardır: ceza kesilmekle birlikte, DSİ kuyunun açılıp işletilmesinde bir mahzur görmezse sahibine gerekli belge verilir; mahzur varsa kuyu kapatılır.

Kullanma ve ıslah-tadil hükümlerine (m.10-11) aykırı hareket edenler, belge şartlarına uymayanlar, başvuru formlarında istenen bilgileri vermeyenler ve bilgi verme yükümlülüğüne uymayanlar ise (b) fıkrası kapsamındadır; bu halde ceza yanında kuyu kapatılır.

Cezayı DSİ değil, mahallî mülkî amir (valilik/kaymakamlık) verir. Yaptırımın dayanağı ve yetkili idare doğru kurulmadığında işlem iptal edilebilir; içtihat bölümündeki kararlar bu ekseni gösterir.

Ruhsatsız kuyuya hangi cezalar uygulanır?

Fiil	Kanuni dayanak	Para cezası	Ek sonuç	Yetkili
Belgesiz kuyu açma	167 m.18/a	1.000 - 5.000 TL	Kuyu kapatma / mahzur yoksa belge verilmesi	Mahallî mülkî amir
Kasten yanlış bilgi verme	167 m.18/a	1.000 - 5.000 TL	Kuyu kapatma	Mahallî mülkî amir
10 ve 11. maddeye aykırılık	167 m.18/b	500 - 2.000 TL	Kuyu kapatma	Mahallî mülkî amir
Şartlara riayet etmeme	167 m.18/b	500 - 2.000 TL	Kuyu kapatma	Mahallî mülkî amir

Tablodaki tutarlar 2008 tarihli 5728 sayılı Kanun’la belirlenen kanuni alt ve üst sınırlardır.

Madde metni

167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, Madde 18 – (Değişik: 23/1/2008-5728/270 md.) Bu Kanundaki vecibeleri yerine getirmeyenler bu hareketlerinden dolayı, diğer kanunlara göre suç oluşturmadığı takdirde, bu madde hükmüne göre cezalandırılırlar. a) Belge almadan 8 inci maddedeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi verenler bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Ceza alınmakla beraber, kuyunun açılıp işletilmesinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce bir mahzur görülmezse, sahibine gerekli belge verilir. Aksi hâlde, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır. b) 10 ve 11 inci madde hükümlerine aykırı hareket edenlerle arama, kullanma, ıslah ve tadil faaliyetleri sırasında konulan şartlara riayet etmeyenler, müracaat formlarında istenen bilgileri vermeyenler, 8 inci maddenin son fıkrasındaki mecburiyete riayet etmeyenler beşyüz Türk Lirasından ikibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca, kuyu kapatılarak masrafı açtırandan alınır. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.

Dayanak

• 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun
• Yeraltı Suları Tüzüğü

Emsal kararlar

Karar künyeleri yayın öncesi doğrulama sürecindedir.

• Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2011/3727 E., 2012/3244 K. — kuyu suyu kullanan tarafa belediye su idaresince “kaçak su bedeli” yüklenemez; kuyu suyu 167 sayılı rejime tabidir, belediye yalnızca atık su bedeli talep edebilir. (Apilex)
• Danıştay 8. Daire 2023/663 E., 2023/829 K. — izin kapsamını aşan yeraltı/kaynak suyu kullanımı DSİ tarafından tespit edilebilir; yerel idare bu suyu abonelik ve tarife konusu yapamaz; fazla kullanım önlenip DSİ’ye bildirilir. (Apilex)
• Danıştay 8. Daire 2022/3005 E., 2022/3470 K. — 167’nin arama belgesi mekanizması yeraltı suyu rejiminin çekirdeğidir.

Ortak çizgi: ruhsatsız veya izin aşımı kullanımlar yaptırımsız kalmaz; ancak yaptırımın dayanağı ve yetkili idare doğru kurulmadığında işlem iptal edilebilir.